Lifandi tákn jólanna
Á vefnum Í boði nátturunnar segir að Jólastjarna, eða jólarós, (e. Euphorbia pulcherrima) sé án efa frægasta jólaplantan og vinsæll kostur til að skreyta á aðventunni. Fáir vita að jólastjarnan er runnategund upprunninn í Mexíkó. Þar vex hún víða villt og getur orðið yfir fjórir metrar að hæð. Ræktun pottaplöntunnar, sem við þekkjum, fer þó fyrst og fremst fram í gróðrarstöðvum, sem sérhæfa sig í að láta hana blómgast á réttum tíma fyrir jólavertíðina.
Þjóðsaga verður til
Í Mexíkó nefnist jólastjarnan „La Flor de la Nochebuena“ eða blóm hinnar heilögu nætur og ættir hennar má rekja til mexíkanskrar þjóðsögu frá 16. öld. Til eru nokkrar útgáfur af sögunni en í megindráttum fjallar hún um litla fátæka stelpu sem átti ekkert til að færa Jesúbarninu eins og hefð var fyrir í kirkjunni hennar á aðfangadagskvöld. Henni barst þá boð frá engli um að tína grös við vegkantinn á leiðinni til kirkju til að færa Jesúbarninu. Þegar hún lagði grænu grösin við jötuna breyttu þau um lit og urðu fagurrauð. Eins og fyrir kraftaverk varð Jesúbarnið í jötunni umkringt rauðum jólastjörnum en lögun háblaðanna minnti á stjörnu, sem þótti táknrænt fyrir Betlehemsstjörnuna og rauði liturinn fyrir blóð Jesú Krists.
Frá Mexíkó til Bandaríkjanna
Í Bandaríkjunum er jólastjarnan kölluð „Poinsettia“ í höfuðið á Joel Roberts Poinsett, fyrsta sendiherra Bandaríkjanna í Mexíkó, snemma á nítjándu öld. Hann var mikill plöntuáhugamaður, sem heillaðist af jólastjörnunni þegar hann bjó í Mexíkó. Hann flutti með sér sýnishorn til Kaliforníu til að kynna fyrir löndum sínum. Markviss ræktun poinsettiunnar hófst síðan hundrað árum síðar í Bandaríkjunum. Í upphafi tuttugustu aldar hóf Ecke-fjölskyldan að rækta plöntuna á landi sínu nálægt Encinitas í Kaliforníu, í þeim tilgangi að selja fyrir jólin. Markmiðið var að gera poinsettiuna að „lifandi tákni jólanna“ og lagði fjölskyldan mikið á sig við kynningu hennar. Upphaflega voru ræktaðar stórar plöntur, sem klipptar voru niður en smám saman tókst að framrækta hana sem pottaplöntu. Jólastjarnan hefur verið ræktuð af Ecke-fjölskyldunni alla tíð síðan og ræður hún yfir um 70% af jólastjörnumarkaðinum í Bandaríkjunum og um helmingi heimsframleiðslunnar.
Umhirða
Jólastjarnan er mjög viðkvæm fyrir kulda. Því er nauðsynlegt að halda á henni hita á leiðinni heim úr búðinni, svo hún felli ekki háblöðin of snemma. Um leið og heim er komið er gott að vökva hana vel með volgu vatni og losa hana strax úr umbúðum ef henni hefur verið pakkað inn.
Birta
Hún þarf góða birtu og dafnar best í sólríkum glugga.
Vökvun
Best er að vökva oft en lítið í einu. Ekki láta moldina þorna alveg þegar hún er í blóma en passa þarf líka að vatnið komist burt því hún má ekki standa í vatni.
Athuga
Margir halda að jólastjarnan sé eitruð og er illa við að hafa hana á heimilum þar sem lítil börn eða gæludýr eru. Það er ekki alveg rétt. En þó er gott að hafa í huga að mjólkursafinn í blöðunum inniheldur ertandi efni, sem getur valdið útbrotum á húð eða sviða ef hann kemst í snertingu við munn og augu. Ekki er heldur ráðlagt að borða blöðin þótt þau séu ekki hættuleg nema í mjög miklu magni.
Eftir jól
Þegar rauðu háblöðin falla leggst jólastjarnan í dvala. Plantan er ansi harðgerð og ef vel er hugsað um hana þá getur hún lifað í nokkur ár. En það kostar töluverða vinnu og þekkingu að fá hana til að blómgast aftur og varla þess virði nema fyrir mjög áhugasama. Við hin verðum að kaupa nýja jólastjörnu á hverju ári.
Fleiri fréttir
-
Þvílíka íþróttaveislan framundan um páskahelgina
feykir.is Skagafjörður, Austur-Húnavatnssýsla, Vestur-Húnavatnssýsla, Lokað efni 31.03.2026 kl. 14.24Það verður íþróttaveisla hér norðan heiða um páskahelgina. Við getum byrjað á að óska þess að skíðasvæðið í Tindastólnum verði opið skíðavinum og ekki annað að sjá en að góðar líkur séu á því miðað við veðurspána. Síðan eru fjórir stórleikir í boltanum og það eru engar ýkjur því í körfunni verða bæði stelpurnar á strákarnir á ferðinni í úrslitakeppninni og þá verða tveir leikir í 32 liða úrslitum Mjólkurbikarsins spilaðir á Króknum.Meira -
Hinrik Már mætir til leiks á Feyki
feykir.is Skagafjörður, Austur-Húnavatnssýsla, Vestur-Húnavatnssýsla 31.03.2026 kl. 13.00Nýr blaðamaður hefur störf hjá Feyki á morgun, eða á sjálfan 1. apríl, en það er Hinrik Már Jónsson frá Syðstu-Grund í Blönduhlíð sem tekur við af hinni eldhressu Gunnhildi Gísladóttur frá Álftagerði sem hefur nú lagt Feykistölvuna frá sér.Meira -
Njarðvík vann nauman sigur í bráðfjörugum leik
feykir.is Skagafjörður, Íþróttir, Lokað efni 31.03.2026 kl. 10.49Átta liða úrslit í Bónus deild kvenna í körfunni hófust í gær með leik Njarðvíkur og Tindastóls en leikurinn fór fram í Njarðvík. Leikurinn var hin besta skemmtun, fjörugur og spennandi en Stólastúlkur voru lengstum að elta heimaliðið. Lið Tindastóls gafst aldrei upp, minnkuðu muninn í eitt stig þegar tæpar fjórar mínútur voru eftir en það vantaði örlítið meiri skynsemi og lukku á lokakaflanum til að stela sigrinum. Niðurstaðan sex stiga tap, 103-97, og Njarðvík leiðir einvígið 1-0.Meira -
Drengur á fjórða ári á gjörgæslu
feykir.is Skagafjörður 31.03.2026 kl. 09.42Í tilkynningu frá Lögreglunni á Norðurlandi vestra sem birt var í gær segir að drengur á fjórða ári sé á gjörgæsludeild Landspítalans eftir umferðarslys sem varð við söluskála Olís í Varmahlíð á sunnudaginn. Móðir drengsins sem lenti einnig í slysinu er undir eftirliti lækna.Meira -
Náttúran kallar spjallaði við Helgu Björgu á Höfnum
feykir.is Skagafjörður, Austur-Húnavatnssýsla, Lokað efni 31.03.2026 kl. 08.40Húnahornið segir frá því að í heimildarþáttunum Náttúran, sem sýndir eru í Ríkissjónvarpinu, ræðir Lára Zulima Ómarsdóttir við fólk sem býr í nánum tengslum við náttúruna og fer með því á uppáhaldsstaði þess. Í síðasta þætti heimsótti hún Helgu Björgu Ingimarsdóttur sem býr á bænum Höfnum, nyrst á Skaga. Helga Björg segir að náttúran sé ástæðan fyrir því að hún settist þar að.Meira
