Lifandi tákn jólanna
Á vefnum Í boði nátturunnar segir að Jólastjarna, eða jólarós, (e. Euphorbia pulcherrima) sé án efa frægasta jólaplantan og vinsæll kostur til að skreyta á aðventunni. Fáir vita að jólastjarnan er runnategund upprunninn í Mexíkó. Þar vex hún víða villt og getur orðið yfir fjórir metrar að hæð. Ræktun pottaplöntunnar, sem við þekkjum, fer þó fyrst og fremst fram í gróðrarstöðvum, sem sérhæfa sig í að láta hana blómgast á réttum tíma fyrir jólavertíðina.
Þjóðsaga verður til
Í Mexíkó nefnist jólastjarnan „La Flor de la Nochebuena“ eða blóm hinnar heilögu nætur og ættir hennar má rekja til mexíkanskrar þjóðsögu frá 16. öld. Til eru nokkrar útgáfur af sögunni en í megindráttum fjallar hún um litla fátæka stelpu sem átti ekkert til að færa Jesúbarninu eins og hefð var fyrir í kirkjunni hennar á aðfangadagskvöld. Henni barst þá boð frá engli um að tína grös við vegkantinn á leiðinni til kirkju til að færa Jesúbarninu. Þegar hún lagði grænu grösin við jötuna breyttu þau um lit og urðu fagurrauð. Eins og fyrir kraftaverk varð Jesúbarnið í jötunni umkringt rauðum jólastjörnum en lögun háblaðanna minnti á stjörnu, sem þótti táknrænt fyrir Betlehemsstjörnuna og rauði liturinn fyrir blóð Jesú Krists.
Frá Mexíkó til Bandaríkjanna
Í Bandaríkjunum er jólastjarnan kölluð „Poinsettia“ í höfuðið á Joel Roberts Poinsett, fyrsta sendiherra Bandaríkjanna í Mexíkó, snemma á nítjándu öld. Hann var mikill plöntuáhugamaður, sem heillaðist af jólastjörnunni þegar hann bjó í Mexíkó. Hann flutti með sér sýnishorn til Kaliforníu til að kynna fyrir löndum sínum. Markviss ræktun poinsettiunnar hófst síðan hundrað árum síðar í Bandaríkjunum. Í upphafi tuttugustu aldar hóf Ecke-fjölskyldan að rækta plöntuna á landi sínu nálægt Encinitas í Kaliforníu, í þeim tilgangi að selja fyrir jólin. Markmiðið var að gera poinsettiuna að „lifandi tákni jólanna“ og lagði fjölskyldan mikið á sig við kynningu hennar. Upphaflega voru ræktaðar stórar plöntur, sem klipptar voru niður en smám saman tókst að framrækta hana sem pottaplöntu. Jólastjarnan hefur verið ræktuð af Ecke-fjölskyldunni alla tíð síðan og ræður hún yfir um 70% af jólastjörnumarkaðinum í Bandaríkjunum og um helmingi heimsframleiðslunnar.
Umhirða
Jólastjarnan er mjög viðkvæm fyrir kulda. Því er nauðsynlegt að halda á henni hita á leiðinni heim úr búðinni, svo hún felli ekki háblöðin of snemma. Um leið og heim er komið er gott að vökva hana vel með volgu vatni og losa hana strax úr umbúðum ef henni hefur verið pakkað inn.
Birta
Hún þarf góða birtu og dafnar best í sólríkum glugga.
Vökvun
Best er að vökva oft en lítið í einu. Ekki láta moldina þorna alveg þegar hún er í blóma en passa þarf líka að vatnið komist burt því hún má ekki standa í vatni.
Athuga
Margir halda að jólastjarnan sé eitruð og er illa við að hafa hana á heimilum þar sem lítil börn eða gæludýr eru. Það er ekki alveg rétt. En þó er gott að hafa í huga að mjólkursafinn í blöðunum inniheldur ertandi efni, sem getur valdið útbrotum á húð eða sviða ef hann kemst í snertingu við munn og augu. Ekki er heldur ráðlagt að borða blöðin þótt þau séu ekki hættuleg nema í mjög miklu magni.
Eftir jól
Þegar rauðu háblöðin falla leggst jólastjarnan í dvala. Plantan er ansi harðgerð og ef vel er hugsað um hana þá getur hún lifað í nokkur ár. En það kostar töluverða vinnu og þekkingu að fá hana til að blómgast aftur og varla þess virði nema fyrir mjög áhugasama. Við hin verðum að kaupa nýja jólastjörnu á hverju ári.
Fleiri fréttir
-
Frábær liðsframmistaða Stólastúlkna í Garðabænum
feykir.is Skagafjörður 01.03.2026 kl. 16.39Stólastúlkur mættu fámennar til leiks í Garðabæinn í gær þar sem þær hittu fyrir lið Stjörnunnar í þriðja skiptið í Bónus deildinni þennan veturinn. Það var hins vegar ekkert vesen á þeim átta stúlkum sem klæddust þeim rústrauða, þær voru allar klárar í slaginn og rúlluðu upp liði Stjörnunnar þegar upp var staðið. Lokatölur 66-90.Meira -
Augnablik lagði lið Húnvetninga
feykir.is Austur-Húnavatnssýsla, Íþróttir, Vestur-Húnavatnssýsla, Lokað efni 01.03.2026 kl. 15.35Í gær lék lið Kormáks Hvatar leik númer tvö í Lengjubikarnum á þessu undirbúningstímabili en þá urðu Húnvetningar að sætta sig við naumt 3-2 tap gegn liði Augnablika. Á Aðdáendasíðunni segir að sem fyrr sé liðið skipað kornungum leikmönnum heimanað, sem eru að sýna á sér mjög efnilegar hliðar í þessum leikjum.Meira -
Óvæntur ratleikur í Njarðvík fékk fallegan endi
feykir.is Austur-Húnavatnssýsla, Íþróttir, Vestur-Húnavatnssýsla, Lokað efni 01.03.2026 kl. 12.00Árni Heiðar Grímsson er Eyfirðingur með búsetu í Grafarvoginum í Reykjavík en hann er upphaflega frá Stóra Dal í Eyjafirði. Hann starfar sem tæknimaður hjá Advania. „Yfirtæknimaður jafnvel,“ bætir hann við. Árni Heiðar segir frá liðinu sínu í Enska boltanum að þessu sinni en byrjar á að gera grein fyrir sjálfum sér af eyfirsku lítillæti.Meira -
Mini taco veisla og auðveldur eftirréttur | Matgæðingar Feykis
feykir.is Skagafjörður, Í matinn er þetta helst, Lokað efni 01.03.2026 kl. 09.17Það voru Brynja og Hannes sem skoruðu á matgæðinga í tbl. 38, 2025, en það voru þau Matthildur Kemp og Bjarni Páll, þau þakka þeim kærlega fyrir. Matthildur og Bjarni eru bæði frá Sauðárkróki og búin að vera kærustupar síðan í grunnskóla. Þau fluttu saman til Reykjavíkur til að stunda nám, Matthildur er að læra tannlæknisfræði í HÍ og Bjarni er í mastersnámi í byggingarverkfræði í DTU í Danmörku, þau útskrifast bæði næsta sumar!Meira -
Skagafjörður fyrir unga fólkið | Jódís Helga Káradóttir skrifar
feykir.is Skagafjörður, Aðsendar greinar 28.02.2026 kl. 13.48Ég tilheyri þeirri kynslóð sem stendur frammi fyrir raunverulegu vali, að flytja burt eða að taka þátt í að byggja upp. Ég hef valið að byggja upp, hér í Skagafirði. Það geri ég af því að ég sé tækifærin sem felast í samfélagi sem er nógu stórt til að vera öflugt en nógu lítið til að hver rödd skipti máli. Skagafjörður hefur sterka ímynd, sögu, öflugt atvinnulíf og ríkulegt menningar- og íþróttastarf. En framtíðin mótast ekki af sjálfu sér. Hún krefst staðfestu og ábyrgðar. Ef við viljum að fleira ungt fólk taki þá ákvörðun að setjast hér að, stofna heimili og byggja upp lífsviðurværi, þurfum við að hafa skýra sýn og staðfestu í framkvæmd.Meira
