Geta hráefniskaup haft áhrif á byggðaþróun? | Elínborg Erla Ásgeirsdóttir skrifar
Á hverjum virkum degi eru framreiddar yfir 1000 opinberar máltíðir í Skagafirði, t.d í leikskólum, grunnskólum og öðrum stofnunum sveitarfélagsins. Að jafnaði eru um 250 virkir dagar á ári, svo við erum að tala um yfir 250.000 máltíðir ár hvert. Þó miðað sé við hóflegt hráefnisverð má því áætla að kostnaðurinn nemi hundruðum milljóna.
Þarna erum við ekki bara að tala um þjónustu og mikilvægt lýðheilsumál, heldur eitt öflugasta verkfæri sveitarfélaga til að hafa áhrif á atvinnu, nýsköpun og byggðaþróun. Verkfæri sem hingað til hefur verið lítið nýtt.
Við getum nefnilega haft áhrif á hvert þetta fjármagn rennur og nýtt þannig daglegan rekstur sveitarfélagsins til þess að styrkja innviði. Ein öflugasta og skilvirkasta aðferðin er markviss innkaupastefna.
En hvað þýðir það?
Jú, einfaldlega að settur er rammi um hvernig innkaupum er háttað út frá skilgreindum markmiðum. Til dæmis að velja skagfirsk hráefni þegar þau eru í boði, leggja áherslu á sjálfbæra matvælaframleiðslu, auka vægi hreinna afurða og draga úr mikið unnum matvælum.
Við gætum einnig markað þá stefnu að styðja við smærri framleiðendur með því að velja vörur þeirra frekar en vörur frá stærri aðilum og að auka hlutdeild lífrænt vottaða afurða. Eða að gefa nýsköpun og nýjum framleiðendum tækifæri til stöðugleika á fyrstu mánuðum reksturs með því að gera við þá innkaupasamninga.
Innkaupastefnan yrði mótuð í samstarfi við starfsfólk mötuneytanna og byggð á þeirra reynslu. Samhliða mætti setja markmið um nýtingu hráefna og vinna markvisst gegn matarsóun til þess að halda niðri kostnaði. Gott samstarf, styttri flutningsleiðir og ferskara hráefni skila einnig raunverulegum ávinningi.
Þannig verða dagleg útgjöld verkfæri til uppbyggingar matvælaframleiðslu í Skagafirði. Tekjur haldast frekar í héraði, hvati skapast til nýsköpunar, störf verða til og aukin tækifæri til uppbyggingar. Opinber innkaup verða ekki bara kostnaður, heldur fjárfesting í innviðum.
Skagafjörður er nú þegar ríkur af frumkvöðlum í matvælaframleiðslu og í raun einstakur á landsvísu sem matarkista og framleiðsluhérað. Meðvitaðar ákvarðanir í daglegum rekstri geta styrkt þann grunn enn frekar, á sama tíma og við styðjum við sjálfbærni og bætta lýðheilsu. Það er tækifæri sem við ættum nýta.
Elínborg Erla Ásgeirsdóttir
Höfundur er matvælaframleiðandi og skipar 4. sæti Byggðalistans í Skagafirði
