Fornverkaskólinn í Skagafirði hlýtur virtustu minjaverndarverðlaun Evrópu

Fornverkaskólinn í Skagafirði hefur hlotið Evrópsku minjaverndarverðlaunin / Europa Nostra Awards 2026, sem eru virtustu minjaverndarverðlaun Evrópu. Verðlaunin eru veitt af framkvæmdastjórn Evrópusambandsins og Europa Nostra með stuðningi úr Menningaráætlun ESB. Að þessu sinni hlutu 30 verkefni frá 18 löndum viðurkenningu, en alls barst 261 umsókn frá 40 löndum.

Fornverkaskólinn, sem starfræktur er af Byggðasafni Skagfirðinga, var stofnaður árið 2006 til að varðveita hefðbundnar íslenskar byggingaraðferðir, einkum torfhúsagerð. Með verklegri kennslu, rannsóknum og endurbyggingu friðaðra húsa tryggir skólinn að þessi sjaldgæfa handverkshefð haldist lifandi og skili sér til komandi kynslóða.

„Við erum gríðarlega stolt af þessari viðurkenningu á starfi síðustu tveggja áratuga. Við vonum að hún varpi ljósi á torfhúsaarfinn, sem er í hættu þar sem sífellt færri kunna handverkið,“ segir Berglind Þorsteinsdóttir, safnstjóri Byggðasafns Skagfirðinga.

Frá árinu 2007 hefur skólinn haldið um 50 námskeið með þátttöku um 500 nemenda, innlendra og erlendra. Kennsla hefur að stórum hluta farið fram á Tyrfingsstöðum í Skagafirði, þar sem söguleg hús hafa verið endurbyggð og nýtt sem lifandi kennslustofa.

Í umsögn dómnefndar segir: „Verkefnið tekst á við hnignun þekkingar á hefðbundnu byggingarhandverki í Evrópu með því að miðla því áfram á lifandi og áþreifanlegan hátt. Það byggir á öflugu kennslulíkani um flutning þekkingar á milli kynslóða sem tryggir bæði varðveislu húsanna sjálfra og þeirrar þekkingar sem þarf til að halda þeim við. Verkefnið stendur á traustum grunni vandaðs handverks og nýtur stuðnings af alþjóðlegu og fræðilegu samstarfi, og er góð fyrirmynd fyrir varðveislu torfhúsaarfsins.“

„Áfram Ísland!“

Verðlaunahafar verða heiðraðir við hátíðlega athöfn í Nikósíu á Kýpur þann 28. maí. Almenningur getur jafnframt kosið sitt uppáhaldsverkefni með netkosningu í „Public Choice Award“ en sigurvegari hennar fær 10.000 evrur í verðlaun. „Við getum kannski ekki kosið Ísland í Eurovision í ár, en í þetta skiptið getum við heldur betur kosið Ísland og torfhúsaarfinn okkar í Evrópsku minjaverndarverðlaununum – áfram Ísland!“ segir Berglind og bendir á að hægt sé að greiða atkvæði til 12. maí á vefsíðu Europa Nostra.

Þetta er í annað sinn sem íslenskt verkefni hlýtur verðlaunin frá því að þau voru fyrst veitt árið 2002. Fyrra verkefnið var Franski spítalinn á Fáskrúðsfirði, sem hlaut verðlaunin árið 2016.

/Fréttatilkynning

Fleiri fréttir