Skagafjörður á krossgötum – Þorir þú að horfa til framtíðar?

Freyja Rut Emilsdóttir.MYND AÐSEND

Kosningar til sveitastjórna eru alltaf ákveðin tímamót, krossgötur þar sem við þurfum bæði að líta til baka yfir farinn veg, en einnig til framtíðar og skoða ólíka kosti, hvert viljum við fara og hver er líka á leiðinni þangað.

Skagafjörður á einhver verðmætustu auðæfi landsins; sagna- og menningararfleifð sem nær aftur til landnáms, hestamennsku á heimsmælikvarða, náttúrufegurð, öflugan landbúnað og framsýnan sjávarútveg. Við eigum líka urmul ónýttra tækifæra, einkum þegar kemur að skapandi greinum og menningarstarfi. Svo eru það auðæfin sem enn eiga eftir að skila sér í formi fjármagns, bæði til sveitarfélagsins og íbúa þess, sem liggja í atvinnugrein sem á verulegan vöxt inni; ferðaþjónustunni.

Heilsársferðaþjónusta felur í sér stöðugleika. Með því að draga úr árstíðabundnum sveiflum getum við búið til við eftirsóknarverð störf fyrir ungt fólk sem vill setjast að í héraðinu, bæði í beinni þjónustu við ferðamenn en einnig í afleiddum störfum. Árstíðarbundnar sveiflur í ferðaþjónustu er afar vont rekstraumhverfi, sem fyrirtæki um allt land búa við, en er sérstaklega slæmt hér og gengur alla jafna svo langt að fela í sér lokanir um lengri skeið yfir veturinn. Heilsársferðaþjónusta felur í sér betri nýtingu innviða; söfn, sýningar, sundlaugar og veitingastaðir nýtast betur allt árið um kring og öflug vetrarferðaþjónusta tryggir rekstrargrundvöll þessarar þjónustu fyrir okkur íbúana líka, svo ekki sé minnst á möguleikann á almenningssamgöngum innan héraðs og við nærliggjandi sveitarfélög. En öflugri almenningssamgöngur geta til dæmis skipt sköpum til að ná til okkar ferðamönnum sem nýta beint millilandaflug inná Akureyri yfir vetrartímann, en treysta sér ekki til að keyra í íslenskri vetrarfærð.

Við viljum sjá ferðaþjónustu sem eykur lífsgæði íbúa, styrkir verslun og þjónustu og gerir svæðið eftirsóknarverðan stað til að heimsækja en jafnvel enn eftirsóknarverðari stað til að búa á. Sterk fylgni er á milli vel þróaðs áfangastaðar fyrir ferðamenn og aðdráttarafls fyrir nýja íbúa eins og sjá má sjá í skýrslu Hjartar Smárasonar, sem gerð var fyrir SSNV. Skýrsluna má lesa hér: https://www.ssnv.is/static/files/Mappa/Ferdamal/ssnv-stefnumotun-april-2023.pdf

Ferðaþjónusta er nútíma byggðastefna og uppbygging í ferðaþjónustu er ekki á kostnað íbúanna, heldur fyrir íbúanna, enda eru samlegðaráhrifin mikil. Án ferðamanna er markaðssvæðið Skagafjörður um 4þús manns. Það liggur í augum uppi að þessi heimamarkaður er ekki nægilega stór til að standa undir breiðu neti þjónustu, menningarviðburða eða veitingahúsa. Ferðafólk ættum við að líta á sem skammtímaíbúa sem færa kaupmáttinn sinn tímabundið til okkar, en nýta ekki kostnaðarsama innviði á við félagslegt kerfi, leikskóla eða skóla. Væri hér sem dæmi stórt hótel þar sem á hverjum morgni vakna um 100-200 skammtímaíbúar, sem hver og einn þarf að kaupa sér að minnsta kosti eina máltíð á dag, auk þess að nýta sér afþreyingarmöguleika þá erum við fljót að sjá að markaðurinn stækkar umtalsvert, ef í hverjum mánuði 3-6þús skammtímaíbúar til viðbótar hafa fært kaupmáttinn sinn hingað. Ferðaþjónusta færir fjármagn inn í héraðið sem gerir það að verkum að verslanir, veitingastaðir, kaffihús geta verið opin – þjónusta sem nýtist íbúunum jafnt sem gestum. Heilsársferðaþjónusta = Heilsárs lífsgæði fyrir íbúa.

Ferðaþjónusta getur skilað gríðarlegum fjármunum í sveitarfélagssjóði, útsvar af störfum, fasteignagjöld af gististöðum osfrv. Fjármunir sem fjármagna skóla, félagsþjónustu o.fl. í héraðinu Við þurfum að horfa til þess að byggja upp innviði fyrir okkur sjálf með fjármagni sem getur komið inn í gegnum aukna ferðaþjónustu. Hlutfall ferðaþjónustu af atvinnutekjum er á landsvísu um 12% en aðeins um 5% í Skagafirði. Hér er því um talsvert af ónýttum tækifærum að ræða. Áætlaðar skatttekjur af gisti- og veitingarými í Skagafirði voru um 212 milljónir árið 2024 (skv tölum frá SAF) og ég er þess fullviss um að þær er hægt að margfalda með skýrri sýn, seiglu og staðfestu. Ferðaþjónusta í Skagfirði hefur dregist verulega aftur sé miðað við landið í heild, en á meðan gistinóttum fjölgaði um 241% á síðustu 15 árum, á landinu öllu, fjölgaði þeim aðeins um 117% í Skagafirði. Hér er ekki bara um skorti á gistirými að kenna heldur vantar ekki síður fjölbreyttari afþreyingu, meira samstarf, markvissari uppbyggingu og raunverulega stefnu í að draga að fjárfesta í ferðaþjónustu.

Ferðaþjónusta í Skagafirði þarf að efla formlegt samstarf í markaðssetningu, þar sem sveitarfélagið veitir forystu og er leiðandi í að markaðssetja Skagafjörð sem heildstæðan áfangastað. Kjósendur ættu að kalla eftir því að frambjóðendur til sveitastjórnar setji fram skýra framtíðarsýn í eflingu heilsársferðaþjónustu, sem skapar störf og eykur lífsgæði íbúa. Þetta ætti að vera áhersluatriði allra sem vilja horfa til framtíðar, en ekki eingöngu til einstakra kjörtímabila eða hafa fjölgun atkvæða rétt fyrir kosningar að leiðarljósi. Með skýrri sýn, seiglu og staðfestu getum við tryggt að atvinnu- og mannlíf í Skagafirði verði fjölbreyttara og öflugra til frambúðar. Hver þorir?

Freyja Rut Emilsdóttir, kjósandi