Það er ekkert grín að vera smáríki í stórri valdablokk | Erna Bjarnadóttir skrifar
Samkvæmt frétt í Irish Times í dag er Evrópusambandið nú að beita þrýstingi um að herða refsiaðgerðir gegn útflutningi á súráli til Rússlands, þar sem ál þaðan endar meðal annars hjá fyrirtækjum sem tengjast rússneskum hergagnaframleiðendum.
Viðbrögð írskra stjórnvalda vekja þó ekki minni athygli.
Micheál Martin forsætisráðherra sagði um helgina að engar refsiaðgerðir hefðu verið lagðar á verksmiðjuna og að slíkar aðgerðir mættu ekki „refsa Írlandi meira en Rússlandi“. Hann bætti jafnframt við að það yrði „gríðarlegt áfall“ fyrir verksmiðjuna og starfsfólkið ef slíkar takmarkanir yrðu innleiddar.
Þarna virðast stjórnvöld líta svo á að það sé hluti af þeirra hlutverki að standa vörð um eigin atvinnulíf og störf — jafnvel í mjög erfiðu og pólitísku alþjóðlegu samhengi.
Þetta rifjar upp umræðuna hér heima síðustu misseri þegar íslensk fyrirtæki hafa lent í alþjóðlegum pólitískum stormi. Þá virðist umræðan oft verða sú að stjórnvöld eigi helst ekki að skipta sér af neinu, jafnvel þótt störf, byggðir og atvinnuhagsmunir séu undir.
En þetta vekur líka stærri spurningu sem snýr að stöðu smáríkja innan stórra valdablokka. Hvað gerist þegar smáríki verða hluti af kerfi þar sem sameiginleg stefna og hagsmunir stærri ríkja fara smám saman að þyngjast meira en upphafleg pólitísk loforð eða aðlögunarsamningar?
Íslensk umræða hefur oft byggt á þeirri hugmynd að hægt sé að „semja sig út úr“ erfiðum málaflokkum með sérlausnum. Reynslan frá Írlandi bendir þó til þess að slíkar lausnir séu oft fremur pólitískar aðlögunarráðstafanir innan kerfisins en varanlegar undanþágur frá því.
Írland fékk til dæmis við inngöngu ákveðna sérstöðu varðandi fiskveiðar og nálæg mið, en þegar sameiginlega sjávarútvegsstefnan þróaðist síðar kom í ljós að þessi svokölluðu Haag-viðmið voru ekki fest í frumrétti sambandsins heldur hluti af framkvæmd stefnu sem hægt var að endurskoða innan kerfisins.
Þar liggur kjarni málsins: það er grundvallarmunur á pólitískri aðlögun innan sameiginlegs kerfis og raunverulegri undanþágu frá valdsviði þess.
Þetta er líklega ein stærsta spurningin fyrir smáríki yfirleitt. Þegar stærri ríki fara að verja eigin orkuöryggi, iðnað eða auðlindahagsmuni reynir á hversu sterkar „sérlausnir“ smáríkja raunverulega eru.
Það er ekkert grín að vera smáríki inni í stórri valdablokk.
Erna Bjarnadóttir,
hagfræðingur
Fleiri fréttir
-
Oftast strikað yfir nafn Einars
feykir.is Skagafjörður, Lokað efni 19.05.2026 kl. 14.42Nokkuð var um útstrikanir á kjörseðlum í Skagafirði í sveitarstjórnarkosningunum sem fram fóru sl. laugardag. Frambjóðendur Framsóknarflokksins fengu þær flestar en alls voru útsrikanirnar 62 en Miðflokkurinn fékk fæstar eða einungis tvær.Meira -
„Við fórum bara og sátum saman í sorginni“
feykir.is Skagafjörður, Íþróttir, Lokað efni 19.05.2026 kl. 13.49Það fór ekki framhjá neinum, ekki einu sinni þeim sem ekki kærðu sig um að vita það, að Grindvíkingar urðu Íslandsmeistarar í körfubolta í gærkvöldi eftir sigur í Síkinu. Þetta var annað árið í röð sem Tindastólsmenn mega bíta í það súra epli að horfa á andstæðinga sína lyfta meistaratitlnum á heimavelli sínum. Feykir sendi nokkrar ágætar spurningar á Arnar Guðjónsson þjálfara nú í morgun og spurði hann út í leikinn.Meira -
Við horfum björtum augum til framtíðarinnar
feykir.is Skagafjörður, Lokað efni 19.05.2026 kl. 10.54Öflugur 31 manna hópur hélt fána Íslands á lofti í heimi skemmtiferðaskipa á kaupstefnunni SeaTrade Global sem fram fór í Miami í Bandaríkjunum dagana 13.–16. apríl sl. Þar voru saman komnir meðlimir Cruise Iceland frá Faxaflóahöfnum, Hafnarsamlagi Norðurlands og höfnunum á Grundarfirði, Ísafirði, Skagafirði og í Vesturbyggð, Múlaþingi og Vestmannaeyjum. Þessir aðilar dekkuðu vel íslenska ferðaþjónustu hringinn í kringum landið. Þá sóttu kaupstefnuna einnig þjónustuaðilar skemmtiferðaskipa frá Gáru, IcelandTravel, Atlantik, Skeljungi og Bustravel. Allir fulltrúarnir komu saman á sérlega glæsilegum bás Cruise Iceland og Íslandsstofu.Meira -
„Þarna er Auddi Blö, var ekki að ljúga!“ | AUDDI BLÖ
feykir.is Skagafjörður, Tón-Lystin, Lokað efni 19.05.2026 kl. 09.10Sennilega er staðan sú í dag að frægasti Króksari landsins er Auddi Blö eða Auðunn Blöndal. Um þessar mundir eru liðin 25 ár síðan Auddi tróð sér inn í þættina 70 mínútur og þótti nú ekki öllum mikið til kappans koma, enda fæst gáfulegt sem tekið var upp á í þeim þáttum. En mjór er mikils vísir og í dag á Auddi að baki einstakan feril í útvarpi og sjónvarpi. Það mætti jafnvel halda því fram að Skagfirðingar séu bara býsna stoltir af kappanum enda er hann stoltur af því að vera Króksari og er ekkert að fela það.Meira
