Lifandi tákn jólanna
Á vefnum Í boði nátturunnar segir að Jólastjarna, eða jólarós, (e. Euphorbia pulcherrima) sé án efa frægasta jólaplantan og vinsæll kostur til að skreyta á aðventunni. Fáir vita að jólastjarnan er runnategund upprunninn í Mexíkó. Þar vex hún víða villt og getur orðið yfir fjórir metrar að hæð. Ræktun pottaplöntunnar, sem við þekkjum, fer þó fyrst og fremst fram í gróðrarstöðvum, sem sérhæfa sig í að láta hana blómgast á réttum tíma fyrir jólavertíðina.
Þjóðsaga verður til
Í Mexíkó nefnist jólastjarnan „La Flor de la Nochebuena“ eða blóm hinnar heilögu nætur og ættir hennar má rekja til mexíkanskrar þjóðsögu frá 16. öld. Til eru nokkrar útgáfur af sögunni en í megindráttum fjallar hún um litla fátæka stelpu sem átti ekkert til að færa Jesúbarninu eins og hefð var fyrir í kirkjunni hennar á aðfangadagskvöld. Henni barst þá boð frá engli um að tína grös við vegkantinn á leiðinni til kirkju til að færa Jesúbarninu. Þegar hún lagði grænu grösin við jötuna breyttu þau um lit og urðu fagurrauð. Eins og fyrir kraftaverk varð Jesúbarnið í jötunni umkringt rauðum jólastjörnum en lögun háblaðanna minnti á stjörnu, sem þótti táknrænt fyrir Betlehemsstjörnuna og rauði liturinn fyrir blóð Jesú Krists.
Frá Mexíkó til Bandaríkjanna
Í Bandaríkjunum er jólastjarnan kölluð „Poinsettia“ í höfuðið á Joel Roberts Poinsett, fyrsta sendiherra Bandaríkjanna í Mexíkó, snemma á nítjándu öld. Hann var mikill plöntuáhugamaður, sem heillaðist af jólastjörnunni þegar hann bjó í Mexíkó. Hann flutti með sér sýnishorn til Kaliforníu til að kynna fyrir löndum sínum. Markviss ræktun poinsettiunnar hófst síðan hundrað árum síðar í Bandaríkjunum. Í upphafi tuttugustu aldar hóf Ecke-fjölskyldan að rækta plöntuna á landi sínu nálægt Encinitas í Kaliforníu, í þeim tilgangi að selja fyrir jólin. Markmiðið var að gera poinsettiuna að „lifandi tákni jólanna“ og lagði fjölskyldan mikið á sig við kynningu hennar. Upphaflega voru ræktaðar stórar plöntur, sem klipptar voru niður en smám saman tókst að framrækta hana sem pottaplöntu. Jólastjarnan hefur verið ræktuð af Ecke-fjölskyldunni alla tíð síðan og ræður hún yfir um 70% af jólastjörnumarkaðinum í Bandaríkjunum og um helmingi heimsframleiðslunnar.
Umhirða
Jólastjarnan er mjög viðkvæm fyrir kulda. Því er nauðsynlegt að halda á henni hita á leiðinni heim úr búðinni, svo hún felli ekki háblöðin of snemma. Um leið og heim er komið er gott að vökva hana vel með volgu vatni og losa hana strax úr umbúðum ef henni hefur verið pakkað inn.
Birta
Hún þarf góða birtu og dafnar best í sólríkum glugga.
Vökvun
Best er að vökva oft en lítið í einu. Ekki láta moldina þorna alveg þegar hún er í blóma en passa þarf líka að vatnið komist burt því hún má ekki standa í vatni.
Athuga
Margir halda að jólastjarnan sé eitruð og er illa við að hafa hana á heimilum þar sem lítil börn eða gæludýr eru. Það er ekki alveg rétt. En þó er gott að hafa í huga að mjólkursafinn í blöðunum inniheldur ertandi efni, sem getur valdið útbrotum á húð eða sviða ef hann kemst í snertingu við munn og augu. Ekki er heldur ráðlagt að borða blöðin þótt þau séu ekki hættuleg nema í mjög miklu magni.
Eftir jól
Þegar rauðu háblöðin falla leggst jólastjarnan í dvala. Plantan er ansi harðgerð og ef vel er hugsað um hana þá getur hún lifað í nokkur ár. En það kostar töluverða vinnu og þekkingu að fá hana til að blómgast aftur og varla þess virði nema fyrir mjög áhugasama. Við hin verðum að kaupa nýja jólastjörnu á hverju ári.
Fleiri fréttir
-
Umhverfisverðlaun Húnabyggðar afhent á Húnavöku
feykir.is Austur-Húnavatnssýsla, Mannlíf 24.07.2026 kl. 15.47Umhverfisverðlaun Húnabyggðar voru afhent á Húnavöku, þar sem Erla Jónsdóttir, formaður Umhverfisnefndar Húnabyggðar, afhenti verðlaunin. Fram kemur í frétt á síðu Húnabyggðar að í ávarpi sínu lagði Erla áherslu á að umhverfið væri sameiginleg auðlind og sameiginleg ábyrgð. Þó sveitarfélagið gegni mikilvægu hlutverki í að hlúa að umhverfinu byggist góður árangur einnig á frumkvæði, eldmóði og ábyrgð einstaklinga, fyrirtækja, stofnana og félagasamtaka.Meira -
Aflraunakappar keppa á Blönduósi á laugardagsmorgni
feykir.is Skagafjörður, Austur-Húnavatnssýsla, Íþróttir, Vestur-Húnavatnssýsla 24.07.2026 kl. 15.41Aflraunakeppni milli sterkustu manna landsins, Víkingurinn, fer fram dagana 24.-26. júlí 2026 og fara tvær keppnisgreinar fram í Húnabyggð. Víkingurinn er framhald Vestfjarðavíkingsins sem haldinn hafði verið til fjölda ára í umsjá Magnúsar Ver Manússonar.Meira -
Mæðgur í myndlist
feykir.is Skagafjörður, Listir og menning, Lokað efni 24.07.2026 kl. 15.36Laugardaginn 27. júní var myndlistarsýningin Sleppa opnuð í hAughúsi í Héraðsdal í Skagafirði. Sýningin, sem stendur til 9. ágúst 2026, varpar ljósi á mæðgnatengsl og kynslóðabil með verkum 15 myndlistakvenna sem jafnframt mynda sjö mæðgnapör. Verkin snúast meðal annars um að sleppa tökunum og leyfa hlutunum að þróast á eigin forsendum. Markmið verkefnisins er að efla aðgengi almennings að samtímalist og laða bæði heimafólk og ferðamenn að menningarlífi Skagafjarðar yfir sumarið. Opið er í hAughúsi frá kl. 13:00–18:00, föstudaga, laugardaga og sunnudaga.Meira -
Unglingalandsmótið fram undan, tjaldað á morgun
feykir.is Skagafjörður, Íþróttir 24.07.2026 kl. 15.17Skráning á Unglingalandsmót UMFÍ er í fullum gangi en nú er tæp vika í að mótið hefjist. Opið verður fyrir skráningu keppenda til miðnættis sunnudagskvöldið 26. júlí. Yfirgripsmikill undirbúningur fylgir móti eins og þessu og því reynir mikið á öflugan hóp sjálfboðaliða.Meira -
Vinnslutillaga fyrir Byggðasafn Skagfirðinga í Glaumbæ auglýst
feykir.is Skagafjörður 24.07.2026 kl. 11.59Byggðarráð Skagafjarðar í umboði sveitarstjórnar samþykkti á 202. fundi sínum þann 16. júlí 2026 að auglýsa vinnslutillögu fyrir "Byggðasafn Skagfirðinga í Glaumbæ" skv. 40 gr. skipulagslaga nr. 123/2010. Vinnslutillaga skipulags fyrir Glaumbæ er sett fram á skipulagsuppdrætti ástamt greinargerð.Meira
