Stefnir í metþátttöku á Prjónagleðinni

Svana með símann á lofti. MYNDIR AÐSENDAR

Prjónagleðin, eða Iceland Knit Fest upp á enska tungu, verður haldin af sveitarfélaginu Húnabyggð dagana 5.-7. júní næstkomandi og er þetta í annað sinn sem Húnabyggð er alfarið með handverkshátíðina á sinni könnu. Það er Svanhildur Pálsdóttir sem er viðburðastjóri Prjónagleðinnar í fimmta skipti og sér hún um undirbúning, skipulag og framkvæmd ásamt mögnuðum hópi sjálfboðaliða. Feykir sendi nokkrar vandaðar spurningar á viðburðastjórann en í ár er haldið upp á það að þetta er í tíunda sinn sem Prjónagleði fer fram.

Svana segir að markhópur hátíðarinnar séu íslenskir prjónarar, af öllu landinu þó stór hluti komi væntanlega af höfuðborgarsvæðinu. Metþátttaka er í námskeiðum og fyrirlestrum og á hún von á að á milli 600-800 manns muni sækja hátíðina heim. Garn-torgið og prjónakaffihúsið verður í íþróttamiðstöðinni á Blönduósi, fyrirlestrar, námskeið og sýningar Prjónagleðinnar í félagsheimilinu og í Húnaskóla en ýmsir opnir viðburðir fara fram víðar í bænum.

Við byrjum á að spyrja hvernig hátíðin hefur þróast frá fyrstu hátíðinni og hvað Svönu finnst standa upp úr á þessari vegferð. „Hátíðin var fyrst haldin 2016 og var markmið hennar í upphafi að skapa vettvang fyrir prjónafólk til þess að hittast og deila áhugamáli sínu og miðla þekkingu með öðrum af sama sauðahúsi. Á þessum árum var prjónafólk mest að prjóna bara heima hjá sér og ekkert endilega í miklum samskiptum við aðra prjónara. Það var mjög lítið í gangi opinberlega ef svo mætti segja og fólk sást varla prjóna á almannafæri. Prjónagleðin átti að draga fólk út úr húsi og rjúfa einangrun þess. Hátíðin var ekki stór í sniðum í upphafi en hefur vaxið og dafnað og segja má að hún hafi byrjað að springa út eftir Covid og núna stefnir í stærstu hátíðina frá upphafi enda afmælishátíð og metþátttaka á öllum sviðum hennar.“

Svana segir að markmið Prjónagleðinnar hafi frá uppafi verið að sameina prjónafólk og skapa því vettvang til þess að hittast og miðla prjónasögum, nýjum hugmyndum og aðferðum, gömlum hefðum og síðast en ekki síst prjónagleðinni í öllum sínum fjölbreytileika og það markmið stend-ur óhaggað ennþá. „Það sem upp úr stendur er hversu skemmtileg hátíð þetta er og mikil jákvæðni ríkjandi gagnvart henni. Það er alveg einstakt og alltaf fleiri og fleiri sem láta sig hátíðina varða og finnst hún ómissandi hluti af sínu prjónalífi.“

Hvað var það sem kveikti upphaflega hugmyndina að því að stofna Prjóna-gleðina á Blönduósi? „Jóhanna Erla Pálmadóttir, þáverandi forstöðukona Textílseturs Íslands á Blönduósi og mikill brautryðjandi á handverks- og textílsviðinu, startaði Prjónagleðinni. Hugmyndin kviknaði þegar Jóhanna heimsótti prjónahátíð á eyjunni Fanö í Danmörku og má segja að Fanö Strikkefestival hafi verið fyrirmyndin þegar til Prjónagleðinnar var svo stofnað.“

Rokkstjarna í prjónabransanum mætir

Í ár er lögð sérstök áhersla á afmælis-stemningu og skreytingar. Hvernig verður 10 ára afmælinu fagnað og við hverju geta gestir búist? „Já, það er rétt að Prjónagleðin er haldin í tíunda sinn í ár og við stefnum á mikla afmælisgleði. Fyrst skal nefna að aðalgestur hátíðarinnar að þessu sinni verður Stephen West sem er heimsþekktur prjónahönnuður og eiginlega bara rokkstjarna í prjónaheiminum. Hann verður með námskeið og fyrirlestur auk þess sem hann verður á Garntorginu eftir hádegi á laugardeginum. Hann hefur mikið aðdráttarafl og ótrúlega skemmtilegt að geta boðið íslenskum prjónurum að hitta þennan snilling á afmælishátíðinni.

Í tilefni af komu hans er prjónafólk um allt land að prjóna sér sjöl sem hönnuð eru af honum og ætlar að skarta þeim á hátíðinni. Vonandi náum við að taka hópmynd af kappanum og mörg hundruð prjónurum með nýju Westknit sjölin sín,“ segir Svana.

Hún nefnir að á fyrstu árum Prjónagleðinnar hittist prjónafólk á Blönduósi yfir vetrarmánuðina og prjónaði alls konar skreytingar á ljósa-staurana í bænum. „Prjónagraffið hefur verið hengt upp á hverju ári og að sjálfsögðu verður það einnig gert núna. En til viðbótar við það þá störtuðum við svokallaðri veifugleði í vetur þar sem við skoruðum á prjónara um land allt að prjóna eða hekla afmælisveifur fyrir hátíðina. Það er skemmst frá því að segja að prjónasamfélagið tók aldeilis vel í verkefnið og nú eru afmælisveifur farnar að steyma að í hundraða tali. Og þær ætlum við að nota til að bæta enn í skreytingarnar á hátíðinni, það verða afmælisveifur út um allt. Einnig stefnum við á afmælisskrúðgöngu og bara almenna afmælisprjónagleði alla helgina.“

Prjónagleðin hefur skapað sterka samfélagstilfinningu meðal prjónara og handavinnufólks. Hvað telur þú að geri stemninguna á hátíðinni svona einstaka? „Ég held að það sé gleðin yfir því að hittast og deila sameiginlegu áhugamáli. Prjónagleðin, bæði hátíðin sjálf og ástríðan fyrir garni, prjónaskap og handavinnu tengir þennan hóp saman. Það eru allir komnir til þess að hafa gaman, læra eitthvað, nýtt, kaupa garn, prjóna og spjalla. Þannig verður til einstök stemning, þar sem öll upplifa sig velkomin og viðurkennd,“ segir Svana og bætir við: „Ég ætla líka að leyfa mér að segja að það skiptir gríðarlegu máli hvernig haldið er utan um svona viðburð. Góð skipulagning og þjónusta við gesti, kennara og söluaðila, er algjört undirstöðuatriði til að skapa traust og afslappað andrúmsloft. Þá geta allir notið sín. Ég elska þetta starf og nýt mín vel í því og ég held að það hafi líka áhrif á upplifun fólks á Prjónagleðinni.“

Yfir 30 söluaðilar á Garntorginu

Garntorgið hefur verið stór hluti af upplifuninni frá upphafi. Hvernig hefur áhugi á íslensku garni og handverki þróast á þessum tíu árum? „Garntorgið er svolítið hjarta hátíðarinnar. Þar koma saman aðilar sem eru að selja garn og allt mögulegt annað sem handavinnufólk þarf á að halda. Garntorgið er alltaf að stækka og í ár verða yfir 30 söluaðilar á torginu með ótrúlegt úrval af vörum fyrir prjónara.“

Svana segir það hafa verið gaman að fylgjast með þróuninni á íslenska garnmarkaðnum á sl. árum. Með tilkomu smáspunaverksmiðja sem vinna band úr íslenskri ull hefur úrval af íslensku ullargarni aukist mjög og það segir hún vera virkilega jákvætt. „Einnig hafa aðilar eins og Þingborg, einrúm og Helene Magnússon látið framleiða fyrir sig garn úr íslenskri ull sem er mjög ólíkt lopanum frá Ístex, sem alltaf stendur þó fyrir sínu. Margir aðilar eru einnig að lita garn sem framleitt er af þessum aðilum, bæði með jurtalitum og kemískum efnum. Og svo eru það handlitararnir sem flytja inn ólitað garn af ýmsum gerðum og lita sjálf. Þetta frábæra fólk mætir svo á Garntorgið og þá verður til litrík garnsprengja sem lætur engan garnunnanda ósnortinn.

Kaffihúsið er ómissandi hluti af Garntorginu og það verða svæði um allt hús þar sem fólk getur sest niður með kaffi og heimabakað frá henni Sillu í Húnabúð, prjónað og haft það huggulegt.“

Hvaða áhrif hefur hátíðin haft á Blönduós og nærsamfélagið í gegnum árin? „Við erum komin á þann stað með Prjónagleðina að hún skiptir verulegu máli fyrir ferðaþjónustuna og aðra þjónustuaðila á Blönduósi og Húnabyggð. Það munar heldur betur um fleiri hundruð manns sem fylla allt gistirými, borða á veitingastöðum, versla í búðinni, fara í sund o.s.frv. heila helgi í byrjun júní þegar túrisminn er ekki enn komin á fullt skrið. Ég upplifi mjög mikla velvild og metnað fyrir hönd hátíðarinnar hjá heimafólki og það eru allir tilbúnir til þess að leggja sitt af mörkum ef óskað er eftir því. Fólk gerir sér grein fyrir hversu frábæra ímynd Prjónagleðin skapar fyrir byggðarlagið og það er virkilega dýrmætt.“

Finnst þér yngri kynslóðir vera að sækja meira í prjón og handavinnu í dag – hvernig sérðu framtíð hand-verksins á Íslandi? „Já, á því er greinileg breyting á síðastliðnum árum og það má þakka samfélagsmiðlum fyrir þá vakningu og þróun. Ungir hönnuðir og handavinnufólk er farið að taka heilmikið pláss og það er algjörlega frábært. En ég hef áhyggjur af stöðu og þróun textílkennslu og annarar list- og verkgreinakennslu í skólakerfinu. Þessar greinar eiga undir högg að sækja og hafa lengi átt, eru víkjandi greinar sem fá allt of litla athygli og metnað. Þeim er skammtaður naumur tími, aðstaða til kennslunnar er oft léleg og erfitt er að fá kennara. Nemendur fá rétt nasaþefinn af þessum greinum en lærdómurinn og verkkunnáttan fær hvorki þjálfun né æfingu. Mér finnst þetta ömurleg þróun, því börn eru svipt mjög mikilvægum tækifærum til lærdóms og þroska, til þess að blómstra og uppgötva sínar sterku hliðar, sem hjá svo mörgum liggja einmitt á þessum sviðum,“ segir Svana að lokum.