Viðhorf til valds | Jódís Helga og Elfa Björk skrifa

Jódís Helga og Elfa Björk frá Miðflokknum. AÐSENDAR MYNDIR

„Gagnsæi“ er orð sem heyrist oft í stjórnmálum. Svo oft reyndar, að sumir eru eflaust farnir að velta því fyrir sér hvort það sé orðið að innantómu slagorði. Orð sem dregið er fram á tyllidögum, fallegt orð sem hljómar vel í kosningabaráttu en skilar litlu í framkvæmd.

En gagnsæi er ekki slagorð. Gagnsæi er nálgun. Það er ákvörðun um hvernig stjórnvöld starfa og hvernig þau kjósa að fara með fjármuni almennings. Það snýst um að hafa hlutina uppi á borðum, að ákvarðanir séu teknar á skýrum forsendum og að almenningur geti séð hvernig skattfé hans er notað. Það snýst líka um að þeir sem taka ákvarðanir geti staðið við þær og axlað ábyrgð þegar og ef illa fer. Sagan geymir mörg dæmi um það. Icesave-málið er eitt þeirra, þar sem almenningur upplifði að umdeildar ákvarðanir væru teknar, án þess að fólk ætti að fá tjá sína skoðun . Á sveitarstjórnarstigi birtist þetta á annan hátt, en hugmyndafræðin er sú sama.

Í Skagafirði, rétt eins og annars staðar, eiga íbúar rétt á því að spyrja spurninga varðandi hvernig farið er með fjármuni þeirra. Hver tók ákvörðun um að verja fjármunum Skagfirðinga í fjárfestingar tengdar sýndarveruleikasafni og ferðaþjónustuverkefnum? Á hvaða forsendum var það gert? Og mikilvægast af öllu, myndi sambærileg ákvörðun standast almenna umræðu og gagnrýna skoðun í dag? Gagnsæi snýst nefnilega ekki bara um að birta tölur í excel-skjali eftir á. Það snýst um ábyrgð. Þegar fjármunir íbúanna tapast eða verkefni skila ekki þeim árangri sem lofað var, þá er eðlilegt að spurt sé, hver ber ábyrgð?

Það er eðlilegt að velta fyrir sér hvort íbúar hefðu samþykkt þessar ákvarðanir ef þeir hefðu fengið raunverulegt tækifæri til þess. Hefðu íbúar samþykkt að sveitarfélagið stæði að rekstri eða fjárfestingum í beinni samkeppni við einkaaðila? Hefðu þeir samþykkt samninga sem almenningur fær ekki að sjá? Hefðu þeir viljað verja fjármunum í umdeild verkefni á meðan grunnþjónusta glímir við fjárskort?

Eru þetta ósvífnar spurningar? Dæmi hver fyrir sig. Fólk veltir fyrir sér hvort það hafi verið rétt forgangsröðun, að verja háum fjárhæðum í þessi verkefni á sama tíma og leikskólamál, grunnþjónusta og innviðir vantar meira fjármagn. Hefðu þeir samþykkt að greiða fyrir þjónustu sem þeir kjósa að nýta sér ekki? Hefðu þeir samþykkt að sveitarfélagið keypti eignir eða réðist í verkefni sem margir telja að hefðu betur átt heima hjá einkaaðilum? Það er ekki þar með sagt að allir verði alltaf sammála um allar ákvarðanir. Þannig virkar lýðræðið ekki. En íbúar eiga rétt á því að vita hvernig ákvarðanir eru teknar, hvaða gögn liggja að baki og hvaða áhrif þær hafa á samfélagið til lengri tíma.

Í grunninn snýst þetta um viðhorf til valds, fjármunir sveitarfélagsins eru ekki „peningar kerfisins“. Þetta eru fjármunir íbúanna. Fólk greiðir útsvar, fasteignagjöld og önnur gjöld án þess að fá að kjósa sérstaklega um þær álögur. Er þá ekki eðlilegt að það fái að minnsta kosti eitthvað um það að segja hvernig fjármunum þess er ráðstafað? Til þess þarf kjark, virðingu fyrir fólki og auðmýkt, sem gerir samfélagið okkar betra.

Jódís Helga Káradóttir og Elfa Björk Víðisdóttir
Höfundar skipa 2. og 3. sæti lista Miðflokksins í Skagafirði