Fróðlegt hefur verið að fylgjast að undanförnu með umræðum erlendis, bæði í röðum fjölmiðla, stjórnmálamanna og samtaka, eftir að ríkisstjórnin tilkynnti að þjóðaratkvæði um það hvort sótzt verði eftir inngöngu í Evrópusambandið (eða eins og stjórnin kýs að kalla það, „áframhaldandi aðildarviðræður“) færi fram 29. ágúst næstkomandi. Víða hefur það verið sagður einn helzti kosturinn fyrir sambandið að Ísland væri ríki sem myndi greiða með sér til þess.
Meira en 30 ár eru liðin síðan ríki gengu í Evrópusambandið sem greitt hafa meira til þess en þau fá til baka frá sambandinu í hvers kyns styrki og annað slíkt. Svokallaðir nettógreiðendur til þess. Síðan hafa þrettán ríki orðið hluti Evrópusambandsins sem eru þvert á móti nettóþiggjendur. Aðallega í Austur-Evrópu. Fá þannig meira frá sambandinu en þau greiða til þess. Kæmi til þess að Ísland gengi í Evrópusambandið yrði landið nettógreiðandi til sambandsins.
Framlög ríkja Evrópusambandsins í sjóði þess miðast einkum við hlutdeild af þjóðartekjum þeirra sem er ástæða þess að Ísland yrði nettógreiðandi. Framlag Íslands yrði á þann mælikvarða tæpir 40 milljarðar króna á ári. Allt sem við fengjum frá sambandinu kæmi því í raun úr okkar eigin vösum og vel rúmlega það. Þá fær Evrópusambandið einnig hlutdeild í virðisaukaskatti ríkjanna og tolla á innfluttar vörur. Sem sagt einnig frá skattgreiðendum.
Mikill meirihluti ríkja Evrópusambandsins fær meira frá sambandinu en það greiðir til þess eða 17 af 27 miðað við 2023. Við myndum tilheyra hinum tíu ríkjunum sem borga reikninginn. Við þetta má bæta að tíu ríki í Austur-Evrópu eru annað hvort umsóknarríki eða möguleg umsóknarríki að Evrópusambandinu. Meðal samþykktra umsóknarríkja eru Moldóva og Úkraína. Útlit er þannig fyrir að nettóþiggjendum muni fjölga enn frekar í framtíðinni.
Hjörtur J. Guðmundsson
sagnfræðingur, alþjóðastjórnmálafræðingur og stúdent frá FNV
